Nang ilabas ng Governing Body ng Mga Saksi ni Jehovah ang kanilang salin sa Tagalog ng New World Translation of the Holy Scriptures (NWT) na kung tawagin ay Bagong Sanlibutang Salin ng Banal na Kasulatan¹ noong ika-29 ng Disyembre, taong 2000 sa kanilang taunang kumbensiyon sa Quezon City ay marami sa kanila ang nagalak. Ang librong ito ay tinanggap ng mahigit sa walong libong Mga Saksi ni Jehovah na pawang walang panahong pag-aralan kung tama nga ba ang pagkakasalin ng aklat na ito. Ang artikulong inyong mababasa ay naglalayong ipakita na ang saling hawak ng Mga Saksi ni Jehovah sa Tagalog na BSS ay isang napaka-delikadong libro na kung iyong pagbubulaybulayan ay maaaring magdala sa iyo sa walang hanggang kamatayan. Hayaan ninyong sipiin ko ang kanilang ipinahayag sa Paunang Salita ng BSS. Ayon sa kanila:

“Ang mga tagapagsalin ng gawang ito, na may takot  at pag-ibig sa Banal na May-akda ng Banal na Kasulatan, ay nakadarama ng pantanging pananagutan sa Kaniya na itawid ang kaniyang mga kaisipan at kapahayagan sa pinakatumpak na paraan hangga’t maari.” ²      

Nguni’t sila nga ba ay may “takot at pag-ibig sa Banal na May-akda” upang “itawid ang kaniyang kaisipan at kapahayagan sa pinakatumpak na paraan hangga’t maaari?” 

Ang BSS ay hindi isinalin galing sa orihinal na wika ng Bibliya (Hebreo, Aramaico, at Griyego). Bagkus, ito ay isinalin mula sa kanilang nirebisang Ingles na saling NWT, revised 1984. Sa katunayan lahat ng kanilang salin sa iba’t-ibang wika ay hinango mula sa NWT at hindi sa orihinal na wika ng Bibliya. Pansinin uli niniyo ang kanilang isinulat sa bandang huling bahagi ng kanilang Paunang Salita. 

“Ang rebisyong itong 1984 ay ibinigay [ng Governing Body] sa Watch Tower and Bible Tract Society of Pennsylvania upang mailimbag, maisalin sa iba pang pangunahing wika at maipamahagi.” ³ 

Hindi wasto na isalin sa kahit anupamang wika ang Bibliya kung ang iyong pagbabatayan ay hindi ang mismong orihinal na Hebreo at Giyego sa kadahilanang ang mga wika sa ating kapanahunan ay nagbabago ng mga pakahulugan. Hindi malayong magkamali ang mga tagapagsalin na maitawid ang nais ipaunawa ng mga manunulat ng Bibliya kung ang kanilang pagbabatayan ay Ingles, Aleman, Tagalog, Español, o anupamang makabagong wika ng isang bersiyon ng Bibliya. Kung sila ay may takot at pagmamahal sa May-akda ay hindi nila dapat na basta-bastang gagawin ang pagsalin hango sa English version na NWT (revised 1984). Sa halip ay kukunsultahin nila dapat ang orihinal na wika ng Bibliya sa Hebreo at Griego upang maisalin nila ng wasto at tama ang bawat kataga at nilalaman nito sa ating panahon. Tunay na ang BSS ay salin lamang ng isang saling English version ng NWT at hindi ito ginawa galing sa wikang Hebreo at Griego ng mga manuskrito. Sila na din mismo ang umamin sa kanilang pahayag sa ibaba,

“Isang edisyong Tagalog ng 27 aklat ng Kristiyanong Griegong Kasulatan ang inilimbag noong 1993. Ang bagong edisyong Tagalog na ito ay nagtataglay ng salin ng Kasulatang Hebreo-Aramaico at isnag rebisyon ng edisyong Tagalog ng Kristiyanong Griegong Kasulatan ng 1993 at salig ito sa nirebisang edisyong Ingles ng 1984…” ⁴                      

Ayon kay G. Christian Weiss, ang dating direktor ng Gospel Missionary Union,

“A translation endeavors, as much as possible to translate verbatim, or word for word, what is in the Hebrew and Greek texts, adding only what is necessary to make the expression understood in the other language.” ⁵

Pansinin ninyo ang kaniyang sinabi na “adding only what is necessary to make the expression understood in the other language.” Ito nga ba ang ginawa ng mga tagapagsalin ng BSS? Ang isa sa mga talatang ating pag-aaralan ay ang kanilang pagdagdag sa Juan 1:1 ng isang definite article na kung saan ay hindi lamang naiba ang gustong ipahayag ni apostol Juan bagkus ay ipinapalabas pa na siya ay polytheist na naniniwalang may higit pa sa isang diyos o di kaya’y henotheist na naniniwalang sa mga maraming diyos ay may isang tunay na Diyos na karapat-dapat na bigyan ng karampatang pagsamba at luwalhati. Kung iyong babasahin sa orihinal na Griego ang Juan 1:1 ay ganito ang sinasabi,

Sa pasimula ay ang Salita, at ang salita ay kasama ng Diyos. At Diyos ang Salita. ⁶

Sa kadahilanang hindi matanggap ng Mga Saksi ni Jehovah ang katuruan ng pagiging kapantay ni Jesus sa Ama sa pagka-Diyos ay magiging “dalawa” diumano ang Diyos kung kaya’t ninais nilang dagdagan ng definite article ang talatang Juan 1:1 kahit na wala ito sa orihinal. Kung magkagayon ay magbibigay ito ng katuruang isang Diyos na superior at isang diyos na inferior. Kung kaya’t ang salin ng BSS ay ganito,

“Nang pasimula ay ang Salita, at ang Salita ay kasama ng Diyos, at ang Salita ay isang diyos.”       

Kung paninindigan ng Mga Saksi ni Jehovah ang ganitong baluktot na pagkakasalin ay lalabas na sila ay hindi naniniwala sa iisang tunay na Diyos. Isang araw ay may nakausap akong isang Saksi ni Jehovah patungkol sa talatang ito sa Juan 1:1. Ganito ang naging laman ng aming pag-uusap,

Kristiyano: Ang Diyos ba na tinutukoy sa first clause ng Juan 1:1 ay tunay or huwad na Diyos? 

Saksi: Tunay! Ito ay sa kadahilanang Siya ang Ama na si Jehovah.

Kristiyano: Paano naman sa third clause? Ang tinutukoy na “isang diyos” ba dito ay tunay o huwad na Diyos?

Saksi: Siyempre, tunay dahil sa ito ay tumutukoy sa Panginoong Hesus.

Kristiyano: May malaking problema ka kung panghahawakan mo ang ganiyang paniniwala. 

Saksi: Aba, bakit naman?

Kristiyano: Sapagka’t kung tatanggapin mo na ang Ama ay Diyos samantalang ang Anak ay “isang diyos” at pareho silang “tunay” ay lalabas na ikaw ay naniniwalang may dalawang “tunay na Diyos.” Isang tunay na Diyos na Makapangyarihan sa lahat at isang tunay na “diyos” na si Hesus at tinatawag din naman siyang Makapangyarihang Diyos lamang ayon sa pagkakaunawa ninyo sa Isaias 9:6. Lumalabas dalawa ang Diyos ninyo. Tama ba ito? 

Saksi: Naniniwala kaming iisa ang aming Diyos na si Jehovah.

Kristiyano: Naiintindihan ko na iisa ang paniniwala ninyong Diyos na si Jehovah. Pero Diyos din ba ninyong matatawag si Jesu-Cristo?

Saksi: Opo. Kasi siya ang Makapangyarihang Diyos base sa Isaiah 9:6.

Kristiyano: So, tama nga na dalawa ang Diyos ninyo. Isang Diyos na si Jehovah at isang Makapangyariahang Diyos. Kung gayon, may Diyos kayo na mataas (superior) at may Diyos kayong mababa (inferior). At ang Diyos na mataas ay ang inyo lamang na sinasamba at niluluwalhati sa kabila ng maraming mga diyos na inyong pinaniniwalaan. Tama ba uli ako sa aking pagkakaunawa?

Saksi: Tama po kayo.

Kristiyano: Kung magkagayon ay hindi ito monoteismo kundi isa itong henoteismo.

Saksi: Ano po ang ibig ninyong sabihin sa henoteismo? 

Kristiyano: Ang henoteismo ay ang paniniwalang sa kabila ng paniniwala na maraming Diyos o diyos ay may nag-iisa lamang na dapat sambahin na Diyos at ito’y walang iba kundi si Jehovah. 

Saksi: Ganuon po ba iyon. Tama naman po kayo.

Kristiyano: Pero ang turo ng Bibliya ay hindi henoteismo kundi monoteismo. Ang monoteismo ay ang katuruan o paniniwalang ang Yahweh ay bukod tanging nag-iisa lamang na tinatawag na Diyos. Kung kaya’t tinatawag din siya bilang nag-iisang Yahweh. Tandaan mo na ang pagiging isa ay hindi nangangahulugan ng pagiging isang Persona kundi ipinapahayag din nito na sa pangalang Yahweh ay may tatlong Persona na nagkakaisa sa kanilang kalikasan sa pagiging Diyos: Ang Ama, ang Anak na si Jesus,, at ang Espieritu Santo. Mismong ang BSS ng Mga Saksi ni Jehovah ay ganito ang sinasabi, sa Galatia 4:8, “Gayunpaman, nang hindi pa ninyo kilala ang Diyos, noon nga ay napaalipin kayo roon sa mga sa kalikasan ay hindi diyos.” Kung gayon, may Diyos na Diyos sa kalikasan at may mga diyos na hindi diyos sa kalikasan. Kung si Jesu-Cristo ayon sa Isaiah 9:6 ay Makapangyarihang Diyos, siya ba ay Diyos sa kalikasan?               

Saksi: Dapat po. Kasi kung hindi siya Diyos sa kalikasan ay lalabas na siya ay isang bulaang Diyos. Pero napaisip ako sa sinabi ninyo kanina dahil kung si Jesus ay inferior na Diyos sa kalikasan at ang Ama ay superior na Diyos din sa kalikasan ay lalabas talaga na dalawa ang aming tunay na Diyos. Napaisip po ako dito. 

Sa pagbabahagi ng katotohanan ng Salita ng Diyos sa Mga Saksi ni Jehovah ay kinakailangan lamang na pinag-iisip mo sila para matutunan nilang pag-aralan ang Salita ng Diyos. Para sa Mga Saksi ni Jehovah ay naniniwala sila sa mga sumusunod:

1. Ama – Siya si Jehovah na tunay na Diyos na Makapangyarihan sa lahat. Siya lamang ang dapat na sambahin. 
2. Anak – Siya si Jesus na isang anghel na si Michael na nagkatawang tao. Siya ay hindi sinasamba pero binibigyan siya ng matinding paggalang.
3. Mga anghel, mga hukom o tao – Sila ay tinatawag din namang mga diyos nguni’t hindi nararapat sambahin.

Kung patuloy silang maniniwala sa katuruang ito ay masasabi nga talaga nating sila’y mga henotheist at hindi monotheist. May nakausap akong isang Saksi ni Jehovah patungkol sa kaniyang paniniwala. At ang sagot niya ng walang pag-iimbot ay henoteismo ang turo daw ng Bibliya. Hindi ko siya masisisi dahilan sa ito ang itinuro ng Governing Body sa kanila. Nguni’t laking gulat niya noong pinakitaan ko siya ng isang artikulong nanggaling mismo sa Watchtower magazine na itinuro din ng Governing Body. Ayon sa nasabing artikulo,

“Monotheism was the form of worship practiced by Abel, Enoch, Noah, Abraham, Isaac, and Jacob… Jehovah God by means of Moses instituted a complete system of worship with the nation of Israel, the distinguishing feature of which was the monotheistic worship of the one true God Jehovah.”⁷     

Kung magkagayon ay mismong ang Governing Body ang sumasalungat sa tunay na kahulugan ng salitang monoteismo. Ang kanilang katuruan ay henoteismo nguni’t kina Abel, Enoch, Noah, Abraham, Isaac, at Jacob ay monoteismo. Sino ang iyong susundin? Ang Governing Body o ang Salita ng Diyos? 

Napakarami pang mga maling salin sa BSS na hindi kayang banggitin at pag-aralan sa ganito kaikling artikulo. Nguni’t hayaan ninyong magbigay ako ng ilan pang mga halimbawa ng kanilang pagdaragdag at pagbabaluktot sa orihinal na saling Griego ng Bagong Tipan. Pakibuklat na lamang ang BSS at tunghayan ninyo ang kanilang salin sa Colosas 1:15-20. Mapapansin ninyo sa mga talatang ito ay ganito ang sinasabi, 

¹⁵ Siya ang larawan ng di-nakikitang Diyos, ang panganay sa lahat ng nilalang; ¹⁶ dahil sa pamamagitan niya, nilalang ang lahat ng iba pang bagay sa langit at sa lupa, ang mga bagay na nakikita at di-nakikita, mga trono man, pamamahala, gobyerno, o awtoridad. Ang lahat ng iba pang bagay ay nilalang sa pamamagitan niya at para sa kaniya. ¹⁷ Gayundin, siya ang nauna sa lahat ng iba pang bagay, at sa pamamagitan niya, ang lahat ng iba pang bagay ay nilikha, ¹⁸ at siya ang ulo ng katawan, ang kongregasyon. Siya ang pasimula, ang panganay mula sa mga patay, nang sa gayon ay maging una siya sa lahat ng bagay; ¹⁹ dahil gusto ng Diyos na maging ganap ang lahat ng bagay sa kaniya. ²⁰ Sa pamamagitan din niya, ipinagkasundo ng Diyos sa Kaniyang sarili ang lahat ng iba pang bagay, sa lupa man o sa langit; naging posible ito dahil sa dugo na ibinuhos niya sa pahirapang tulos.     

Kung inyong mapapansin na limang beses na isiningit nila ng walang pakundangan ang salitang “iba pang” o “other” sa wikang Ingles kahit na wala itong direktang salin sa orihinal na Griego. Kinakailangan nila itong gawin dahilan sa kanilang paniniwala na si Kristo ay hindi ang Lumalang (Creator) kundi siya ay nilalang ng kaniyang Ama. Hindi nila matanggap ang kinasihang sulat ni Pablo dahil sa ang kaniyang pinapalabas na si Jesu-Cristo ay ang Lumalang ng lahat ng bagay na nakikita at hindi nakikita. Ang salitang “iba pang” ay isang pagpapalabo ng kalikasan ni Jesu-Cristo bilang Diyos na Lumalang na kapantay ng kaniyang Ama. 

Isa pang talata sa Bibliya na pawang binaluktot ng Governing Body ay mababasa sa Juan 8:58 na nagsasabing,

Bago pa umiral si Abraham, ako ay umiiral na.

Ang salitang “umiiral na” sa Griego na ego eimi ay walang direktang katumbas sa saling Ingles. Ang pinakamalapit lang na salitang puwede gamitin ay ang “Ako nga” na tumutukoy sa kaniyang kalikasan ng pagiging Jehovah o Yahweh. Pilit na itinatago ng Governing Body ang katotohanan ng katagang “Ako nga.” Sa katunayan ay ito din ang salitang binigkas ng Diyos kay Moises noong siya ay nasa bundok ng Horeb. Tinanong ni Moises kung anong pangalan ang kaniyang sasabihin kung sakaling tanungin siya ng mga Israelita. Ang sabi sa Exodus 3:14,

At sinabi ng Dios kay Moises, AKO YAONG AKO NGA; at kaniyang sinabi, Ganito ang sasabihin mo sa mga anak ni Israel, Sinugo ako sa inyo ni AKO NGA.

Ang salitang “Ako nga” sa talatang ito ay isinalin sa Griegong Septuagint bilang “ego eimi” na katulad ng mababasa sa Juan 8:58 at sa iba pang mga talata sa Bagong Tipan na may koneksiyon kay Jesus. Tunay na hindi maikakaila na ang Diyos na kausap ni Moises ay ang theophany ni Jesus sa Lumang Tipan bago pa man siya nagkatawang-tao. Kung ang Ama ay Diyos, ang Anak na si Jesus ay Diyos, ay gayundin naman ang Espiritu Santo ay Diyos ding matatawag. Sabi nga ni Pedro ang pagsisinungaling sa Espiritu Santo ay pagsisinungaling din naman sa Diyos.⁸ Maraming Mga Saksi ni Jehovah ang hirap na matanggap na ang Espiritu Santo ay talaga nga namang nangungusap sa atin. Nguni’t dahil sa kanilang pagpupumilit na ang Diyos ay iisang persona lamang at hindi tatlo ay napipilitan silang tanggalan ng personalidad ang Espiritu Santo at sabihin na ang lahat ng gawain nito ay pawang gawain ng Ama sapagka’t ito ay isang kapangyarihan lamang. Sinubukan kong ipakita sa isang Saksi ni Jehovah ang mga talata sa Mga Gawa 13:2 at nagulat na lamang siya sa kaniyang nabasa na puwede palang magsalita ang Espiritu Santo. 

At nang sila’y nagsisipaglingkod sa Panginoon, at nangagaayuno, ay sinabi ng Espiritu Santo, Ibukod ninyo sa akin si Bernabe at si Saulo sa gawaing itinawag ko sa kanila.

Biruin mo, nagsalita ang Banal na Espiritu. Kung ito ay isang kapangyarihan lamang na nangggaling sa Ama ay puwede ba namang magsalita ito at magsabi ng “Ibukod ninyo sa akin si Bernabe as si Saulo sa gawaing itinawag ko sa kanila.” Nagbubulag-bulagan na lamang tayo kung hindi natin tatangapin ang katotohanang ito. Tunay na ang Bibliya ay nagpapahayag ng tatlong Persona sa iisang Diyos na Yahweh o Jehovah, at ito ay ang Ama, ang Anak na si Jesus, at ang Espiritu Santo. Ang Bibliya ay nagtuturo ng monoteismo at hindi henoteismo o politeismo. 

Libo-libong Mga Saksi ni Jehovah ang pawang nakakahulagpos na sa tanikala ng mga katuruan ng Governing Body at tinanggap na si Jesus bilang Panginoon, Diyos na si Jehovah, at Tagapagligtas ng kanilang buhay. Nalalaman ko na ikaw bilang isang Saksi ni Jehovah ay posibleng itakwil ng iyong mga magulang, mga kamag-anak, o di kaya’y mga kaibigan mong Mga Saksi ni Jehovah kapag tinanggap mo ang katotohanang ito. Nguni’t tandaan mo ang sinabi ni Apostol Pablo sa Filipos 3,8, 

Oo, inari kong kalugihan ang lahat ng bagay bilang kapalit ng lalong mahalaga, ang pagkakilala kay Cristo Jesus na aking Panginoon.   

Endnotes

¹ Simula ngayon ay tatawagin na natin itong BSS.     

² Bagong Sanlibutang Salin ng Banal na Kasulatan, (Brooklyn, NY: Watch Tower and Bible Tract Society of Pennsylvania, 2000), 5. 

³ Bagong Sanlibutan, Watch Tower, 5.

⁴ Bagong Sanlibutan, Watch Tower, 5.

⁵ G. Christian Weiss, What You Should Know About Bible Translations, (Lincoln, NE: Back to the Bible Publisher, 1977, 1978), 89. 

⁶ O “ang Salita ay Diyos.

⁷ Watchtower, June 15, 1963, 379.

⁸ Tingnan Mga Gawa 5:3-4.